Sayfamıza Hoş geldiniz

Buruciye Medresesi Türbesi

Buruciye Medresesi veya diğer adıyla Hacı Mes'ud Medresesi, Türkiye'nin Sivas şehrinde yer alan medrese. 1271 yılında, Anadolu Selçuklu Sultanlarından III. Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında Hamedan yakınlarındaki Burucird'den gelme Muzafferüddin Burucirdi tarafından yaptırılmıştır.^[1] İlmiye çalışmaları için medrese olarak yaptırılmış ve devrin pozitif ilimlerinin okutulduğu bina olarak uzun yıllar kullanılmıştır.

Mimari[değiştir | kaynağı değiştir]

Sarımtırak renkli taşların oyma olarak yapılan giriş kapısı ve avlu karşısındaki iç cephe, devrin Selçuklu taş oymacılığının en güzel örneklerindendir. Yapı kareye yakın dikdörtgen planlı olup, üzeri açık avlu etrafındaki sütunlu revaklar ve bunların gerisinde bulunan hücrelerden oluşmaktadır. Giriş kapısının sol yanında mavi ve siyah çinilerle süslü türbede medrese binasını yaptıran Burucerdioğlu Muzaffer Beyin (Hacı Mes'ud) ve çocuklarının kabirleri yer alır. Türbenin yanında da iki beşik tonozlu küçük oda bulunmaktadır.Revakların arkasında medrese odaları, ana eyvanın yanlarında da iki kubbeli oda vardır. Vakfiyesinden binada bir de kütüphane bulunduğu anlaşılmaktadır.Taş işlemeciliğinde ağırlığın taç kapıda yer aldığı görülür. Yıldız, rumi ve geometrik motifler yüzeysel ancak bir dantel gibi işlenmiştir. Medrese 1965-1966'da tamir edilmiş ve müze haline getirilmiştir. Sonraki yıllar yine birçok kez tamir ve bakım görmüştür.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'taBuruciye Medresesi ile ilgili medyaları bulabilirsiniz.

• Yeni Rehber Ansiklopedisi 4 syf. 238

1. ^ Yılmaz, Hayri Fehmi; Dönmez, Şevki. "Selçuklular dokudu Osmanlılar korudu". NTV Tarih (Aralık 2012): sf. 83. ISSN 1308-7878.

[gizle] g   t   d UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde Türkiye Akdeniz Karain Mağarası   Alahan Manastırı   Noel Baba Kilisesi   Alanya   St. Paul Kilisesi, St. Paul Kuyusu ve Çevresi   Kekova   Güllük Dağı Millî Parkı ve Termessos   Likya Uygarlığı Antik Kentleri   Sagalassos   Perge Eşrefoğlu Camii   Saint Pierre Kilisesi   Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi   Mamure Kalesi   Titus Tüneli   Kaunos   Korykos Antik Kenti   Anavarza   Eflatunpınar: Hitit Su Anıtı   Aspendos Antik Kenti Tiyatrosu ve Su Kemerleri Doğu Anadolu Ahlat Selçuklu Mezarlığı   İshak Paşa Sarayı   Ani Tarihî Kenti   Arslantepe Arkeolojik Alanı   Akdamar Kilisesi   Eshab-ı Kehf Külliyesi Ege Afrodisias   Aizanoi   Birgi Tarihî Kenti   Hekatomnos Anıt Mezarı ve Kutsal Alanı   Beçin Ortaçağ Kenti   Laodikeia   Sardes Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri   Stratonikeia Antik Kenti Güneydoğu Anadolu Harran ve Şanlıurfa   Mardin Kültürel Peyzaj Alanı   Göbeklitepe   Zeugma Arkeolojik Siti   Zeynel Abidin Camii ve Mor Yakup Kilisesi   İsmail Fakirullah Türbesi İç Anadolu Konya: Selçuklu Başkenti   Gordion   Niğde'nin Tarihî Anıtları   Odunpazarı Tarihî Kent Merkezi   Hacı Bektaş-ı Veli Türbesi   Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Alanı   Ahi Evran Türbesi   Kültepe-Kaniş Arkeolojik Alanı Karadeniz Sümela Manastırı   Mahmut Bey Camii   Mudurnu Tarihî Ahi Kenti   Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları Marmara İznik   Çanakkale ve Gelibolu I. Dünya Savaşı Alanları   Uzun Köprü   Yıldız Sarayı Paylaşılanlar Denizli-Doğubayazıt Güzergâhındaki Selçuklu Kervansarayları   Ceneviz Ticaret Yolu'nda Akdeniz'den Karadeniz'e Kadar Kale ve Surlu Yerleşimleri (Akçakoca Kalesi · Amasra Kalesi · Çandarlı Kalesi · Foça Kalesi · Galata Kulesi ·Sinop Kalesi · Yoros Kalesi)   Anadolu Selçuklu Medreseleri (Buruciye Medresesi · Cacabey Medresesi · Çifte Medrese · Çifte Minareli Medrese (Erzurum) · Çifte Minareli Medrese (Sivas) · Gök Medrese · İnce Minareli Medrese · Karatay Medresesi ·Sahabiye Medresesi · Yakutiye Medresesi)   Dağlık Frigya

Şeyh Hasan (Güdük Minare) Türbesi

Şeyh Çoban

Şehitler

Akbaş Sultan

Kadı Burhaneddin

Ahi Emir Ahmet

Şeyh Erzurumî türbesi, il merkezinin güneyinde Malatya yolunan sağında Kızılırmak mahallesinde eski mezarlığın içinde kare planlı, prizmal gövdeli bir türbedir (1). Yapının sağ tarafında bulunan kitabesi okunamayacak durumdadır. Şeyh Erzurumi Ahmet Eflaki’nin Ariflerin Menkıbeleri’ adlı eserinde Ulu Arif Çelebi’nin çağdaşı olarak anlatıldığına göre türbenin yapılışını XIV. yüzyılın ilk yarısı diye tarihlemek mümkün görünmektedir (2).

Abdulvahabi Gazi Hazretleri

Abdülvahap Gazi'nin Sivas'taki makamı

Abdülvahap Gazi’nin kaç yerde makamı var?

Dün olduğu gibi bugün de bir “Anadolu ruhu”ndan söz edilebiliyorsa işte bu ruhu bu tür kahramanlara borçluyuz.

Rahmetli Ahmet Kabaklı Hoca, Türk Edebiyatı adlı eserinin 2. cildinde “Anadolu’nun Destanlarla Fethi” başlıklı bir bahis açarak bu kutlu toprakların fethinde destanların önemine dikkat çeker.

Sözünü ettiği üç önemli destan Battal Gazi, Danışmend Gazi ve Saltuk Baba destanıdır. Şüphesiz ki bunlar öne çıkanlardır. Anadolu’nun neresine giderseniz gidin bir destan kahramanıyla mutlaka karşılaşırsınız.

İşte bunlardan biri de Abdülvahap Gazi’dir. İsim ve kimi menkıbeleriyle önceden de bildiğim bu kutlu kişiyi ilk olarakİznik’te ziyaret etmek nasip oldu. İznik’in doğusunda yüksek bir tepe üzerinde bulunan türbesi, günün her saatinde ziyaretçilerle dolup taşıyordu.

Böylesi kahramanların kabirlerine sadece bir yerde rastlanmaz. Onlara duyulan muhabbet, minnet ve saygı, asıl kabirlerinin yanında makamların da yapılmasına neden olur. Mesela Yûnus Emre’nin Anadolu’da yirmiye yakın yerde kabrinin/makamının oluşu bu yüzdendir.

Bu durum Abdülvahap Gazi için de böyle olmuştur. Bu yüzden daha sonraki yıllarda Bolvadin’de ona ait olduğuna inanılan bir kabri görünce hiç şaşırmadım. Eber Gölü kenarında bir höyük üzerinde bulunan buradaki kabri de İznik’te olduğu gibi yine bir ziyaretgâhtı.

Sivas’ta da benzer bir durumla karşılaştım. Kılavuz mahallesi üzerinde Akkaya ismindeki bir tepede ona ait bir türbe bulunmaktaydı.

Bana bu üçünü ziyaret nasip oldu ama sonradan Muş, Bayburt, Ahlat, Harput ve Divriği’de de onun adına izafe edilen türbelerin varlığını öğrendim.

Kimdir peki Abdülvahap Gazi?

Bir destan-menkıbe kahramanından söz ediyorsak bu soruya tek bir cevap vermek zordur elbette… Zira her bölge ona ayrı bir kimlik inşa eder. Ama genel bir kabul de yok değildir. Buna göre Evliya Çelebi’nin “Rum’un İncisi” anlamına gelen “Suheyb-i Rumi” diye andığı bu Abdülvahap Gazi, Peygamberimizin sancağını, İslam ordusunun önünde taşıyan bir sancaktardır. Bu yüzden “sancaktari” olarak bilindiği gibi “bayraktari” olarak da bilinir. Nitekim İznik’teki türbesinin dört bir yanı bayraklarla donatılmış vaziyette idi. Bu yüzden de kendisine “Bayraklı Dede” de deniliyordu.

Bolvadin rivayetinde ise onu Battal Gazi’nin silah arkadaşlarından biri olarak görürüz. Buna göre 732 yılında Emevi komutanı Mesleme, büyük bir ordu ile Bolvadin'e gelir. Burada Akrenon (Afyon) kalesi kuşatılır. Kuşatmada Seyyid Battal Gazi ve Abdül Vahap Gazi yaralanır. Seyit Battal Gazi, Seyit Gazi'de; Abdül Vahap Gazi de Bolvadin'de şehit olurlar. Türbeleri de buralara yapılır.

Tarihî bilgi nedir? Bunu bilemiyoruz ama bu mahallî rivayetlerin çeşitli menkıbelerle daha da zengin hale getirildiğini biliyoruz. İşte bunlar dikkatle okunduğunda ortaya şu sonuçlar çıkar:

Fetih ve cihadın asıl dinamiği her zaman maneviyat olmuştur

Anadolu, sıradan bir coğrafyanın ötesinde, bir inancın kök salıp yeşerdiği ve Osmanlı çağında üç kıtaya dal budak saldığı kutlu bir coğrafyadır. Bu yüzden daha Emeviler çağından itibaren İslam orduları buraları yurt edinmek için savaşmışlar, bunun neticesi olarak Sultan Gazi Alpaslan’la birlikte bu coğrafya ana yurdumuz olmuştur.

İşte destan yahut menkıbe kahramanları, Anadolu’nun fetih evliyalarıdır. Bu da gösteriyor ki fetih ve cihadın asıl dinamiği her zaman maneviyat olmuştur. Bu yüzden Anadolu’da bu tür zatlar, her zaman saygıyla anılmış ve bu ruh daima canlı tutulmaya çalışılmıştır. Dün olduğu gibi bugün de bir “Anadolu ruhu”ndan söz edilebiliyorsa işte bu ruhu bu tür kahramanlara borçluyuz.

Şunu da söyleyelim: Bugün türbeler etrafında oluşan kimi yanlış inanış ve uygulamalar, bizi bu türbelere ve oralarda medfun büyük zatlara karşı ilgisiz duruma getirmemelidir. Eğer, bu kültür yok olursa hiçbir şehir ruhsuz yaşayamayacağı için karşımıza bu defa Anadolu’nun İslamlık öncesi kahramanları çıkacaktır. Onlar da çıksın, onları da bilelim ama bu coğrafyanın İslam büyüklerine ilgisiz kalmayalım.

Mustafa Özçelik yazdı

Medineli müslümanlardan ve hicret sırasında Hz. Peygamber'i evinde misafir eden sahâbidir... Bütün Müslümanlar Peygamber efendimizi kendi evlerinde misafir etmek istiyordu. Bunun üzerine Peygamber efendimiz devesini serbest bıraktı. "Kusva" adlı bu deve Eyüp Sultan hazretlerinin evinin önünde çöktü. Peygamber efendimiz Eyüp Sultan hazretlerinin evinde yedi ay misafir olarak kalmıştır. Eyüp Sultan hazretleri Bedir, Uhud, Hendek ve diğer bütün savaşlarda peygamber efendimizin yanında İslâm cihad hareketlerine katılmıştır.

Peygamber efendimizin vefâtından sonra da bütün gazâlarda yer almıştır. Hz. Ali'nin hilâfeti döneminde onunla birlikte Hâricilere karşı savaşmıştır. Hz. Ali'nin Medine'deki kaymakamı Eyüp Sultan'ın Halid ve Muhammed adlı iki oğlu, Umre adında bir kızı vardı.
Rasûlullah (s.a.s.) İstanbul'un fethini ashâbına anlatıp, "İstanbul elbette fetholunacaktır; onu fetheden kumandan ne güzel kumandan, onu fetheden asker ne güzel askerdir" diye müjdelemiştir. Hicrî 52. yılda Muaviye oğlu Yezid kumandasındaki Müslümanlar İstanbul'u kuşattılar. İslâm akîdesinin dünyanın dört bir yanına yayılması husûsunda çok canlı ve diri bir gayrete sahip olan Müslümanlar İstanbul'un fethi ve İslâm devletinin sınırlarına dahil olmasını şiddetle arzuluyorlardı. Eyüp Sultan hazretleri bu seferin hazırlanması için çok çalışmış ve sefere karşı çıkanlara öğütlerde bulunmuştu. Uzun bir yolculuk yapan Eyüp Sultan hazretleri yaşının çok ilerlemesinden dolayı İstanbul'a yaklaştıkları bir sırada hastalanmış, Yezid'e, öldüğü takdirde cenazesinin hemen gömülmeyerek ordunun varacağı en ileri noktaya kadar *****ürülmesini ve o yerde gömülmesini vasiyet etmişti. Burada defnedilen Eyüp Sultan hazretleri Müslümanların İstanbul'da bir sembolüdür. 

Fatih, 1453 tarihinde büyük ordusuyla İstanbul önüne geldiği zaman bütün bu rivayetleri biliyor, Eyüp Sultan hazretlerinin kabrini bulmak istiyordu. Padişah bu isteğini hocası Ak-Şemsettin’e iletti ve Şeyh Eba Eyyup’un kabri olduğunu bildirdiği yer bir iki arşın kadar kazılınca bir beyaz mermer çıkacağını anlattı. Orası kazıldı, Ak-Şemsettin’in dediği gibi beyaz mermer meydana çıktı, mermerin üzerinde “Haza kabri Halit İbni Zeyd” ibaresi yazılıydı. 
Kabir bu suretle belli olunca silâhtar, padişahın emriyle kendisi tarafından yerleri değiştirilen çınar dallarının ne yapılacağını Ak-Şemsettin, dalların sonradan dikildiği yerin Eba Eyyup’un yıkandığı mevki olduğunu ifade etti ki, şimdi Eyyup türbesinin hacet penceresi karşısında etrafı demir parmaklıkla çevrilmiş olan yer bu mevkidir.
Eyüp Sultan’ın kabrinin bulunmasından sonra burada şehrin ilk külliyesi oluşturuldu ve Osmanlı Padişahları asırlar boyunca Eyüp Sultan Türbesi’nde kılıç kuşanarak Eyüp Sultan’a verdikleri önemi göstermişlerdir.
Eyüp Sultan için yaptırılan külliye tamamlandıktan sonra, etrafına evler inşa edildi. Fakat, nüfus bu yörede gelip geçici idi. Buraya halk taşradan yılın belirli günlerinde ibadet için gelirdi. Fatih Sultan Mehmed zamanında İstanbul’un iskanı için uygulanan politikalar çerç eveler net icesinde Eyü p Sultan külliyesi ; çevresine Bursa’ dan gelenl er yerleştirilmiştir. 
Böylece dini bir anının etrafında şehrin önemli ve Bizans surları dışında, yeni bir yerleşme bölgesi kurulmuş oldu. 
Fatih döneminde başlayan imar hareketleri, Sultan II.Bayezıt ve özellikle Kanuni Sultan Süleyman zamanında inşa ettirilen cami, medrese, imaret v.s. ve kırk çeşme su yollarının yapılması gibi büyük imar faaliyetleri ile devam ettirilmiştir.
Bu dönemde Eyüp Sultan büyük gelişme göstermiş olup; Eyüp Sultan yerleşme dokusu, bir önceki döneme göre fazla yayılmamakla birlikte mevcut doku içinde önemli imar hareketleri olmuştur. Mimari yapı, malzeme ve süslemelerde yansıyan üslubu ile Osmanlı klasik döneminin en güzel örneklerini sergilendiği yapılar, burada gelişen sosyal ve kültürel ortamın da bir göstergesi olmuştur.
İstanbul’da ölen devlet adamlarından, saray mensuplarından, hatta zengin şehirlilerden çoğu cenazelerinin Eyüp Sultan Türbesi civarına gömülmesini istemişlerdir. Çünkü Eyüp Sultan Camii minarelerinde okunan ezan sesinin işitildiği yerlerde gömülü olan Müslümanların kabir azabından kurtulacakları inancı halk arasında yerleşmiş bir inanıştır.
İstanbul’da yaşayan veya İstanbul’a bir müddet için gelen herkes mutlaka Eyüp Sultan Türbesini ziyaret etmiştir. Türbeler kapatıldıktan sonra bile hacet penceresi önünde dua etmek suretiyle Eyüp Sultan’ı dışarıdan ziyaret edenlerin sayısı pek çoktur. Ziyaret etmek için belirli gün ve saati bulunmayan Eyüp Sultan’ı isteyen istediği zaman ziyaret edebilir. Ancak, Cuma günleri, kadir ve arife gün ve geceleri ziyaretçiler artar.
Cuma salâsı verilirken caminin iç avlusundaki büyük çınarları çevreleyen demir parmaklığın dört köşesindeki muslukları, işler,i ters gidenler ve kısmeti bağlı kızlar açarve suyu akar bırakarak geçer, arkadan gelen kimse musluğu önce kapar sonra yeniden tekrar açarak suyu akar bir halde bırakır.
Eyüp Sultanın çocukları çok sevdiğine inanılır. Onun için anne ve babalar senede birkaç defa çocuklarıyla beraber Eyüp Sultan’ı ziyaret ederler. Sünnet ettirilecek, okula başlatılacak çocuklar hattâ yeni işe girecek delikanlılar Eyüp sultan türbesini ziyaret ederler.
Eyüp Türbesi, Fatih Vakfiyesi gereğince, Cuma geceleri açık bulunur ve Kur’an okunurdu. Diğer hayır sahipleri de Pazartesi ve Kadir geceleri açık bulundurarak Kur’an okutulması hakkında tesisler yaptırmıştır ki, 10 türbedar ve 72 Kur’an okuyucusu olmak üzere 117’ye baliğ vazife sahibi bulunmakta idi. İşte bu yüzdendir ki muhit bir çok kabirler ve türbelerle çevrilmiş ve bu husus bütün Eyüb’a sirayet etmiştir. Eyüp beldesi uhrevi bir şehir halini almıştır. Bu suretle nice mimari eserler vücut bulmuş, nefis san’at eserleri, lâhitler, mezar taşları, hazireler yaratılmıştır. 
Yahya Kemal, 5 Mart 1922 tarihli Tevhid-i Efkâr gazetesinde yayınlanan “Bir rüyada Gördüğümüz Eyüp Sultan” başlıklı yazısında;
“Eyüp Sultan, Türklerin ölüm şehri Eyüp Sultan, Avrupa toprağının bittiği sahilde İslam cennetinin bir bahçesi gibi yeşil duruyor. Bu ölüm bahçesine bir defa girenler, kendilerini bir servi ve çini rüyası içinde kaybolmuş gibi hissettikleri zaman biliyorlar mı ki hakikaten bir rüyada bulunuyorlar?. Çünkü İstanbul’u fethetmeye gelen Türk ordularının hicretin 857’inci senesi baharında, surlara karşı gördükleri bir rüya idi. İşte o rüya, Haliç’in kenarında gördüğümüz yeşil şehir oldu.” demektedir.